Category Archives: ማኅበራዊ

ስደትና ፍቅር


በሰለሞን አብርሃም (ከአውሮጳ)
የአንድ አገር መንግስት ለዜጎቹ እረኛ እንደማለት ነው። እረኛ መንጋውን ይጠብቃል መንግስትም ዜጎቹን ይጠብቃል። ነገር ግን እኛ መንግስት ቢኖረንም ጠባቂ የሌለን ሕዝቦች ከሆንን ዓመታት ተቆጠሩ። እረኛ የሌለን መንጋከሆንን በርካታ አሥርት ዓመታት አለፉ። መንግስቶቻችን እረኛነታቸው ባሕሪያቸው አልነበረምና አውሬነቱ እያሸነፋቸው ከመንጋው ያማራቸውን እየመረጡ ሲያርዱ፣ ሲበሉ ኖሩ። አውሬዎቹን የተመለከቱና የሰሙ ኢትዮጵያውያንም ከመንጋቸው እየተለዩ ወደምድር ተበተኑ። ከመንጋው የተለየ ደግሞ መጨረሻው ጥፋት ስለሆነ በርካታ ኢትዮጵያውያን በየዱሩ አለቁ፣ በየመንገዱ ባከኑ፣ በባእድ አውሬዎች ተበሉ። የእረኛ ያለህ እያሉ የሌሎችን ባዕዳን ጠባቂዎችን አድኑን እያሉ ለመኑ። የስደት ኑሮን እንደስኬት ቆጥረው መኖር ጀመሩ።
መንግስታቶቻችንን ሲሸሹ ለዘላለም ያለፉትን አምላክ ነፍሳቸውን በሰላም ያሳርፍልን። በተለያዩ የዓለም አገራት ተበትነን በዘር፣ በጎሳ፣ በመንደር፣ በከተማ፣ በአመለካከት፣ በአስተሳሰብ፣ በትምህርት ደረጃ ተቧድነን ለምንኖረውም አምላክ በቸርነቱ ይጠብቀንና በሰላም ወደመንጋችን እንድንቀላቀል ይርዳን። ለአሁኑ እስቲ ከስደተኛው አበሻ የፍቅር ሕይወት ሒደት በጎ በጎውን እንታዘብ፤ ደግ ደጉን በጨረፍታ እንዳስ።
በስደት ኑሮ አበሻው ቡድን ቡድን መስርቶ ተሰባስቦና ተነጣጥሎ፣ ተዋዶና ተጠማምዶ በሰፊው የስደት ምድር ይኖራል። ኢትዮጵያዊው በሚኖርበት አገር ላይ ብዙ አነስተኛ ድርጅቶችን ይመሰርታል። አነስተኞቹም ድርጅቶች ለመሰነጣጠቅ ምክንያት አያጡም። ምክንያታቸው መኮራረፍን መሠረት ያደረገው የአበሻዊ የአስተሳሰብ ባሕል ሲሆን ከነዚህ ድርጅቶች አኩርፈው የሚወጡት ግለሰቦች ደግሞ ሌላ ጥቃቅን ማሕበራትን መስርተው ይኖራሉ። ኢሕአዴግ የአነስተኛና ጥቃቅን ማኅበራት ማደራጀትን ልምድ የወሰደው በስደት ከሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ይመስላል። ያገር ቤቶቹና በስደት ላይ ያሉት ማኅበራት ልዩነታቸው ብዛታቸው አይደለም። ልዩነታቸው አስገባሪያቸው ነው። ጥቃቅንና አነስተኛ ማኅበራቱ በአገር ቤት ሲሆን ለኢሕአዴግ ይገብራሉ።  በስደት ያሉት ደግሞ ግብራቸውን የሚያስገቡት ለራሳቸው ነው። እነዚህ ቡድኖች በስደት በሚገኙ አበሾች በየስርቻው ተመሥርተው በብዛት ይገኛሉ።
የሚመሠረቱበት ዓላማ ምንም ቢሆን በወረቀት ያሰፈሩት መርሓቸው እና በግብር የሚያራምዱት ተግባራቸው የአብዛኞቹ ተመሳሳይ ነው። በወረቀቶቻቸው ላይ እኩልነት ፍቅርና አንድነት ሲሰበክ በአንድነት ተሰባስቦ መታገል ደግሞ ይሞገሳል። በተግባር ግን በተቃራኒው ተፈራርተው፣ ተጠማምደውና ተነጣጥለው ይጓዛሉ። በሰው ምድር ላይ በየቦታው ተመሥርተው እርስ በርሳቸውእባብ ለእባብ ይተያያል ካብ ለካብዓይነት ኑሯቸውን ሲገፉ ይኖራሉ።

ካገርህ ስትሰደድ የአገሬ ጉዳይ ያገባኛል ብለህ ሊሆን ይችላል። የሚያገባህ ከሆነ ከነዚህ ማኅበራት ቀረብ ወደሚልህ ሄደህ እንድትመዘገብ ትመከራለህ። ከዚያም ትሄድና አባል ትሆናለህ። ያኔ ታዲያ የምታሞግሰውና የሚያሞግስህ ታገኛለህ ማለት ነው። የማኅበራቱ ሥራ ከዚህ ስለማያልፍ ያንተም ሥራ በማኅበሩ ልክ ይሆናል። እርስ በርስ ለመሸነጋገያ በተመሠረተ አነስተኛ ማኅበር ውስጥ ከተካተትክ ከማኅበሩ አባላት መወደድን ታተርፋለህ። በዚያችው በማኅበሩ ጉድጓድ ውስጥ ትገባና በጉድጓዷ ስፋት ልክ ማሰብ ትጀምራለህ። የምታዋጣት ሳንቲምና ለስብሰባ የምትመድበው ጊዜ እኔ ላገሬ እንዲህ ነኝ እያልክ እንድትሸልል ያደርግሃል። ይህ አንዱ የስደት ጊዜህን የምታሳልፍበት ኑሮህ ሲሆን ከዚህ በተጨማሪ ደግሞ ሌላው ኑሮህ ከአበሻው ማኅበረሰብ ጋር ባንድነት መኖር ይሆናል። ዝም ብሎ መኖር። ልደት፣ ዓውደ ዓመት፣ ማኅበር እያልክ መገናኘትና አንድ ላይ እንጀራ መብላት፣ አንድ ላይ ማውራት፣ ከቦታ ቦታ እየተንሸራሸሩ ከሥራና ከትምህርት የተረፈ ጊዜህን ማሳለፍ፣ ከአገር ልጅ ጋር ፍቅርን መቅጨት። ይህን ስታደርግ የስደት ጊዜን ሳይታወቅ ሽው እንዲል ያደርገዋል ማለት ነው።
ከነዚህ ክንውኖች ውጭ ከሆንክ ደግሞ ከአበሻው የኑሮ ጉድጓድ ተገልለሃል ማለት ነው። ከዚያም ወይ የራስህን ጉድጓድ ትቆፍራለህ ወይ ወደተለያዩ ጉርጓዶች ጎራ እያልክ ለመላመድ ትጥራለህ። እንደምንም ብለህ ወደ አንዱ ከተጠጋህ የምታየው የአበሻው ኑሮና ፍቅር ሊመስጥህና ጭንቀትህን ሊያጠፋልህ ይችል ይሆናል። ግን የስደት ነገር ምኑም እውነት እንደሌለው የተገነዘብክ ዕለት ችግር ይመጣብሃል። ላይችል አይሰጥ ይሆንና አትቀውስ ይሆናል እንጂ የአበሻው የስደት ምሽግ የሚጠይቅ አዕምሮ ላለው ሰው ለመሸከም ይከብዳል።
ስደተኛው ፍቅር
ስዕሉ የተገኘው ከthecollegecrush.com ነው::
በስደት ዓለም አብሮ መኖርና አብሮ መብላት የአበሻዊነት ባሕሪ ነው። አበሻ ይዋደዳል ብንልም ስደቱ  አበሻዊነት ፍቅርንሲፈታተነው ይታያል። መፈታተን ብቻም አይደለም፤ እንዲያውም እንዲህ ማለትም ይቻላል፤ ስደተኛው ፍቅር ወደሆድ አይወርድም፣ ወደ አንጀት አይዘልቅም፣ ልብን አይዳስስም፤ እንዲያው ከአፍ አያልፍም። ስደተኛው ፍቅር ባንደበት ይተረካል፣ በምላስ ይቀመሳል፣ በከንፈር ይሳማል፣ በአዞ እንባ ይታጀባል። በቃ እንዲህ እንዲህ ሲኮን ይኖራል።
ለጥገኝነት መሳካት የተፈጠረ ታሪክን መሠረት አድርጎ መኖር የተለመደበት የስደት ዓለም ለፍቅር አይመችም። አንዷ ተመችታህ ፍቅር ልመስርት ብለህ ብትጠጋ ስለመፈጠርህ ዕውቅና ሊሰጡህ የማይፈልጉ የፍቅር ጎሰኞች ይገጥሙህና የፍቅር ቋንቋህ አይደለም ለፍቅር ሰው ለመሆንህ ማረጋገጫ እንዳልሆነ አፋዊ ባልሆነ ድርጊት ሲገልፁልህ የገባህበት ጉድጓድህ ይደብርሃል፣ ኢትዮጵያዊነትህ ያስጠላሃል።  አንዳንዴ ከሌላ አገር ዜግነት ካለው ሰው የሚመሠረት ፍቅር ከኢትዮጵያዊ በላይ ሲደላ ይታያል።
ተሰደህ በፍቅር የምትኖር ከመሰለህ የዋህ ነህ ማለት ሊሆን ይችላል። ይህ ማለት ፍቅር ሊይዝህ አይችልም ማለት አይደለም። ፍቅርን ልትቀበል ግን ትቸገራለህ ወይም ደግሞ ፍቅር ልትሰጥ ትቸገራለህ ማለት ይሆናል። ፍቅርን ለብቻህ ትጫወተዋለህ ስለሆነም ተጋጣሚ የሌለው አታካች ጫወታ ይሆንብሃል። እያባበልክ ወይም እየተባበልክ የምትሰጠው ወይም የምትቀበለው ፍቅር ይሆንብሃል።
ማፍቀርህ ከማንነትህና ከምንነትህ ጋር ይያያዛል። እራስህ የማታስታውሰው ማንነትህ በኩራዝ ብርሃን ይበረበራል፣ ምንነትህ ባለህ የመኖርና የማኖር አቅም ይወሰናል። አንተም የአፍቃሪህን በዋዛ አትለቃትም። ማንነቷንና ምንነቷን ለማወቅ ትተጋለህ። የዘር ማንዘር ብርበራውን አልፈህ ብትገኝ ደግሞ ሌላ የማይታለፍ ፈተና ይጠብቅሃል።
ይህ ማለት ምን ማለት መሰለህ? አንተ ባጋጣሚ ከተዋወቅካት ሴት ጋር ፍቅር ሊይዝህ ይችላል። የመጀመሪያውን ፈተና ማለፍህ ለፍቅርህ ዋስትና አይሆንም። ፍቅርህ ተቀባይነት እንዲያገኝ የምታሟላውን ማሟላት ይጠበቅብሃል። የስደትን ፍቅር ለመኮምኮም አሁንም ሁለተኛውን ማሟላት ያለብህን አሟልተህ ተገኘህ እንበል፤ የወደድካት ልጅ አንተን ሳይሆን ያሟላኸውን ነገር ስለወደደች ፍቅርህ ተጋጣሚ የሌለው ልፋት ይሆንብሃል ማለት ነው።
አንተ ዛሬ ፍቅር ለመመስረት ያሟላኸውን መስፈርት አስበልጦ የመጣ ሌላ ሰው ፍቅረኛህን የማይወስድበት ምክንያት አይኖርም። አንተም ገዛሃት፣ እርሱም ሻል ያለ ዋጋ መድቦ ይገዛታል። ይህ ውድድር ከአገርቤቱ የሚለየው የዚህኛው ምድር እሽቅድድም የገንዘብ ብቻ ሳይሆን የወረቀትም በመሆኑ ነው። የወረቀትም ብቻ አይደለም አንዳንዴም የዜግነትም ሲሆን ይታያል።
እሷ የምትሸጥ ሆና እንዳይመስልህ በመኖሪያ ፍቃድና በዜግነት የምትቀባበሏት። እሷንና ቤተሰቦቿን የተጫናቸውን የኑሮ ሸክም ለማቃለል ምርጫ ስለማይኖራት ነው። ስለዚህ ነው አታካች ጫወታውን እንኳን በትዕግስት ችለህ ብትዘልቅ ማባበሉን የማትዘልቀው። እየለመንክ እያባበልክ አፍቅሪኝ እያልክ መኖር? ከባድ ሥራ ይሆንብሃል።
ከምዕራቡ ዓለም ከሚገኝ አንድ ትልቅ ከተማ ትኖራለህ እንበል። በዚህ ትልቅ ከተማ ላይ እንደምትኖር ማኅበራዊ ግንኙነት ለመፍጠር በከፈትከው አንድ የኢንተርኔት መረብ ላይ ትጠቅስና የመረቡ የምታገኘውን በረከት መቋደስህን ትቀጥላለህ። ነገር ግን የምትኖርበት ከተማ በሰዎች ላይ ልዩነት ማምጣት የሚጀምረው ሳትውል ሳታደር ይሆናል። በውጭ አገር በመኖርህ አገር ቤት በሚኖሩት ሴት ወገኖችህ ላይ ለውጥ ማምጣት ይጀምራል። ሴት ከሆንሽም እንደዚሁ።
በቀላል ሰላምታ የሚጀመረውን ግንኙነት ለማስጨረስ ከቆረጥክ መጨረሻው ፍቅር እንዲሆን ትጋበዛለህ። የምትጠቀምበት የማኅበራዊ ግንኙነት ገጽ ላይ ፎቶህ እንኳን አለመኖሩን ስትረዳ ፍቅሩ ካንተ ሳይሆን ከምትኖርበት አገር ወይም ከተማ የመነጨ መሆኑን ስትገነዘብ በሐዘን ትወጋለህ።
ይህ ከሩቅ የምትፈጥረው ግንኙነት የአገር ቤቶቹ ወገኖቻችን ውጭ አገርን አክብዶ ከማየት ከሚመጣ የማኅበረሰባችን ሁለንተናዊ ችግር የመነጨ ይሆናል ትልና የችግሩ ምንጭ ‹‹ወያኔ›› ነው ብለህ በደፈናው ለማለፍ ትደፍርና ታልፈዋለህ። ነገር ግን እዛው አጠገብህ በምትኖርበት አገር ላይ ካሉት  ወይም እንዳንተው ተሰደው ከሚኖሩት ወገኖችህ ተመሳሳዩ የፍቅር ግብዣ ሲደረግልህ ስትመለከት ነገሩ ስር መስደዱን ትገነዘባለህ።
ማለቂያ የሌለው ችግራችን የት ድረስ እንደደረሰና ኢትዮጵያዊነት በየፈርጁ ወደማጡ እየገባ እንደሆነ ትረዳለህ። ድህነት ምን ያህል ማንነትን እንደሚቀይር፣ ክብርን እንደሚያስረሳ፣ ፀጋን እንደሚገፍ ታያለህ።
አብሮህ ተሰዶ የስደቱ ገፈት ቀማሽ ከሆነ ሰው ነዋያዊ የፍቅር ግብዣ በአብዛኛው በሁለት መልኩ ሊቀርብልህ ይችላል። አንዱ አንተን ሳይሆን የመኖሪያ ፍቃድህን ለፍቅር የሚጠይቅ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የሚያልፈው ጊዜ፣ የሚነጉደው ዕድሜ አማራጭ ሲያሳጣ በስተርጅና ሙሽርናን ለመሸሽ የሚፈጠር ፍቅር ይሆናል። ስለዚህና ለመጥቀስ ስለሚያታክቱ ብዙ ጥቃቅን ምክንያቶች የስደት ፍቅር ፍቅርነቱ ተነክቷል፣ ኃይሉን አጥቷል፣ ፀጋውን ወይም መንፈሳዊ ስጦታውን ተገፏል።
የስደት ፍቅር ከጀርባው ያዘለው አታካች ዝባዝንኬ ስላለ ነገሩ ቢሰምርም እንኳን መንገዳገዱ አይቀርም። ፍቅሩ ሰርቶ፣ ልጅ አፍርቶ ቢቀጥልም እንኳ መቃሰቱ አይቀርም። ፍቅሩ ደርጅቶ በልጆች ቢደምቅም እንኳን ጥያቄ በአዕምሮ መጫሩ አይቀርም።
ብቸኝነቱን፣ ብርዱንና ጨለማውን ለመቋቋም ከዚህ የተሻለ አማራጭ ስለማይኖር የስደት ሕይወት በቅርብ ካገናኘችህ ከአንዷ ጋር ትጣመራለህ። ወይ በስደተኛ መጠለያ ጣቢያ ውስጥ ወይ ደግሞ በሥራ ቦታ። ስደት ሲጀመር አብዝቶ ስለሚከፋ ክፉ ዘመንን በጋራ ለማለፍ ፍቅር ጥሩ ምሽግ ሊሆን ይችላል። ስለሆነም ጊዜውን ለመግፋት ብቻ ፍቅርን ተገን ታደርግና ካገኘሃት ጋር ትዋደዳለህ። አብራችሁ ሰርታችሁ ማደር ትጀምራላችሁ። ወልዳችሁ ትከብዳላችሁ።
እንደአገር ቤት ቢሆን በዚህ መሐል በአንተ ወይም በእሷ ላይ ለሚፈጠር ችግር እርስ በርስ እየተጋገዛችሁና እየተሳሰባችሁ ማለፍ የግድ ነው። በስደት ሲሆን ግን እንደዛ አይሆንም። በመሃል ከደኸየህ? ሥራ አጥ ሆነህ ወይም የመኖሪያ ፈቃድ ተከልክለህ የተቸገርክ ከሆነአይዞህ፤ እኔ አለሁልህ› የምትል ሴት ከስንት አንድ ነችበስደት ዓለም።
ስለሆነም የነገር ኃይል ይበረታብሃል። ለልጆችህ ብለህ የምትችለው ነገር ቢሆንም ብዙ አሰልቺ የትዳር ሕይወት እንድታሳልፍ ስደቱ ያስገድድሃል። ያጣኸውን ሥራ ወይም የመኖሪያ ፈቃድ እያማረርክ እንደባል ሳይሆን እንደተላላኪ እየተሽቆጠቆጥክ እንድትኖር ይፈረድብሃል።
ይህ የሚሆነው በስደት ውስጥ ሴቶቹ ከፍተው አይደለም፤ ተመሳሳዩንና የባሰውን ድርጊት ወንዶቹም በሴቶቹ ላይ ሲያደርጉት ነው የኖሩት። ነገር ግን ሴቶቻችን ቻዮች ስለሆኑ ችግሩን በመቻል እንዳልተፈጠረ ያደርጉታል። ስለሆነም የስደት ፍቅር በየትኛውም መስፈርት ለማንም አይመከርም።
የመኖርያ ፍቃድ ሲኖርህ የሚያገባህ አታጣም። የሚያፈቅርህ አታጣም የውሸት ቢሆንም። የመኖሪያ ፈቃድ ሲኖርህ ምንም ያህል ክፋተኛ ብትሆን፣ ምንም ያህል ሱሰኛና ለኑሮ የማትስማማ ብትሆንልጅን መውደድ ከነንፍጡ ነውብላ እንደ ልጅ ቆጥራህ የምትሸከምህ ሴት አታጣም።
ለመከራ የተፈጠሩ የሚመስሉት ሴት እህቶችህ የሚሸከሙት የአረብን ክፋት ብቻ አይደለም። የሚሰቃዩት በአረብና በባዕድ ወንድ ብቻ አይደለም። የነዓለም ደቻሳን በደል አይተን በቁጭት የምንብሰለሰል እኛም በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ለሴቶቻችን ሸክም ነን። የተቸገረ ቤተሰብ ከጀርባዋ የተሸከመች ሴት ለቤተሰቧ ትጨነቃለች። ስደት አልሰምርላት ያለች ሴት ስለራሷ ትጨነቃለች። በዚህ ላይ ደግሞ የስደቱ የውሸት ሕይወት ሲታከልባት ሕይወቷን የከፋ ያደርገዋል። ከክፋት ደግነት እንደሚቀል የምናውቅ እኛ ስንጨመርበት ደግሞ ይታይህ።
እንደምታውቀው መሪ፣ ነፃ አውጭ፣ ሸፋች ወንድ የሆነባት አገር ናት ኢትዮጵያ። የሚያሳዝነው ታዲያ ወንዶች ይህን መሆናቸው አይደለም፤ ኢትዮጵያችን የወንድ አገር በመሆኗ ምክንያት ያልተበላሸ ነገር አለመኖሩ እንጂ። እዚህም በስደት ሁሉን አዋቂ ወንድ ነው። ፖለቲከኛና ለአገሬ ሕዝቦች ነፃነትና እኩልነት እታገላለሁ የሚል አንድ ወንድ በአደባባይ የሚሰብካቸው ስብከቶች እቤቱ ውስጥ  የሉም። በየሚዲያው፣ በየስብሰባው፣ በየቡና ቤቱ የሚደሰኩራቸው የእኩልነት ዲስኩሮች እቤቱ አልዘለቁም። የሰብዓዊ መብት ተሟጋች የሆነው ወንድ ሁሉ የሰዎችን መብት ማክበር ከጓዳው እንደሚጀምር የረሳ ነው።
በየፓልቶኩና በየሚዲያው ሰለ አገር እንጨነቃለን የሚሉት ወንዶቻችን ስለጓዳቸው ነፃነትና ዴሞክራሲ አስበው አያውቁም። ይህም ስለሆነ በየስብሰባውና በየውይይት መድረኩ የምናገናቸው እነሱኑ ብቻ ነው። ይህ የአገር ቤት የወንዶች ተፅዕኖ በስደቱም ውስጥ ሳይቀየር እንደ እንጀራችን ተከትሎን ስለመጣ ፍቅርን ጨምሮ ያልተበላሽ ነገር ጥቂት ነው።
ያልጠረጠረ ተመነጠረ
ሌላው አበሻዊ የስደት ፍቅርን አታካች የሚያደርገው ጥርጣሬ ነው። እንደ አበሻዊነትህ ለአቅመ አዳም የደረሰች ወገንህን መግባባት መብትህ ነው። ልትወዳትም ትችላለህ። ከዚህ አልፎ ለመሄድ ከፈለግህ እንደፖሊስ መታወቂያዋን ማየት ፍርድ ቤት ከመቆም ያድንሃል። ፍቅር ለመጠየቅ ባካል ባይነ ስጋህ የምታየው ዕድሜዋ በቂ ከመሰለህ ወደማትከፍለው ችግር ለመዝለቅ ቆርጠሃል ማለት ነው። አለበለዚያ በትህትና መታወቂያ መጠየቅ ይኖርብሃል። ከሃያ ምናምን ዓመት ወጣት ቆንጆ ጋር ፍቅር ጀመርኩ ብለህ ወደቤቷ ሸኝተሃት የልብህን ደስታ ወደ አካላትህ እያሰራጨህ  ወደቤትህ ስትራመድ ዕድሜዋ ለምንም ያልደረሰች ሕፃን በማታለል ሕግ ጥሰሃል የሚል ክስ ይዞልህ ፖሊስ በርህ ላይ ሊጠብቅህ ይችላል። ስደት የሴቶቹን ዕድሜ በሁለት ይከፍለዋል። አንተ ባይነ ስጋ ስታይ የምታውቀውንና መንግስት የሚያውቀውን።
ልደታቸው ሁለት ነው። እትብታቸው የተቀበረበት አገር ላይ የሚከበረው ልደታቸውና በሰው አገር ሲኖሩ ያስመዘገቡት ስደት ነክ የሆነው የልደት ቀን።
የስደት ዕድሜዬን እርሳው ብላህ ፍቅርህን ብትቀጥል እንኩዋን እንደ ግንቦት ሰባትና ኦነግ ፖለቲካ ምድር ለምድር ፍቅርህን እንድትዘረጋ ግድ ይልሃል። ስለፍቅራችሁ ማንም ማየትም ሆነ መስማት አይኖርበትም። ምን ይታወቃል አንተን የወደደች አንዲት ቆንጆ ወይም እሷን የጠላት አንድ ስደተኛወንጀል ሲሰራ እያየ ዝም ያለየሚለውን ሕግ ፈርቶ ቢጠቁምብህስ። ስለዚህ የወደደ ሰው ፍቅር ለመጀመር የአፍቃሪውን መታወቂያ በገሃድ ጠይቆ ማየት ወይም በድብቅ በጨረፍታ የትውልድ ዘመኗን ማየት ሕግ ጥሰሃል ከመባል ያድናል።
አብሮ መኖርና ትዳር ለመመስረት ካሰብክ ደግሞ ማወቅ ያለብህ እድሜዋን ብቻ አይደለም። አንድ አይነት ቋንቋ እያወራችሁ፣ አንድ ዓይነት ምግብ እየበላችሁ፣ አንድ ዓይነት ዓውደዓመት እያከበራችሁ ፍቅራችሁን መቅጨታችሁ አገራችሁን አንድ አያደርገውም። አገራችሁ አንድ ባይሆንም ችግር አይኖረውም ነገር ግን ከመገረም ለመዳን ቀድሞ ማወቁ አይከፋም። ስለዚህ ዜግነቷም አንተ ካልጠበቅከው አገር ሊሆን ስለሚችል መታወቂያዋን ማየት ወሳኝ ነገር ነው። ልትፈራረም ማዘጋጃ ቤት ሄደህ ዜግነቷ ኤርትራዊ ወይ ሶማሊያዊ ነው ሲሉህ ዓይንህ እንዳይፈጥ ቀድመህ ማወቁ አይከፋም።
ለዕድሜዋና ለዜግነቷ ብቻ እንዳይመስልህ መታወቂያ ማየት ያለብህ። አንተ እያቆላመጥክ የምትጠራው ስሟም ሌላ ሊሆን ይችላል። የተዋወቀችህ እናትና አባቷ ያወጡላትን የምትወደውን ስሟን ነግራህ ሊሆን ይችላል። አንተ ከስሟ ምንም የለህ ከፍቅሯ እንጂ። ግን አንድ መጠይቅ ቀርቦልህ ልትሞላ ብትፈልግ የሚስትህ ሙሉ ስም ከሚለው መጠይቅ ስር ምን ልትሞላ ነው? ያንን ከመሙላትህ በፊት መታወቂያዋን መጠየቅ ያስፈልግሃል። ያኔ ታዲያ ከዚህ በፊት ጠርተኸው፣ ሰምተኸውና ለማቆላመጥ የማያመች አዲስ ስም ታገኝ ይሆናል። እንዲያም ሲገጥምህ ምን ይደረጋል ብለህ አዲሱን ስሟን እንደዳቦ ስም ቆጥረህ ማለፍ ነው።
ይህን ሁሉ ነገር ስታይ ሌላም ጥርጣሬ በሆድህ ሊፈጠር ይችላል። ብዙ ብዙ ጥርጣሬ።

ጸሐፊውን ለማግኘት በኢሜይል አድራሻቸው (oldkale7@gmail.com) ይጻፉላቸው፡፡

Advertisements

ሁለት ዓይን፣ ሁለት ዕይታ


ጊዜው ለውጡ ከተካሄደ አምስት ዓመት በኋላ ነበር፡፡ በወቅቱ የነበረው መንግስት ባጎናፀፈው የመወዳጀትና የመተባባር ባህል መሠረት ሃይማኖቶች ሕብረ ዝማሬ ያስተጋባሉ፡፡ የዱቤዎች ፈጣን ምቶችና የከበሮዎች ቀሰስተኛ ድለቃዎች ተደማምረው የራሳቸው የሆነ ሜሎዲ ፈጥረዋል፡፡ ዘማርያን በአንድ በኩል በሚያስረቀርቀው ድምፃቸው ዓለማቸውን ይቀጫሉ፡፡ መንዙማዎች በሌላ በኩል ያስተጋባሉ፡፡ ትላልቅ እንጨቶች የተጣለባቸው እሳቶች ይርመሰመሳሉ፡፡ ግቢው ጭስ በጭስ ሆኗል፡፡ ቄስና ሼህ አራጆች ሰንጋዎቻቸው ጥለው በትልቁ ጎራዴ ይበርካሉ፡፡ ደሞች በየአቅጣጫው ቦይ ፈጥረው ግቢውን ደም በደም አድርገውታል፡፡ የስጋ ዘለላዎች በተዘረጉት ቀጫጭን አጠናዎች ላይ ተዘርግተዋል፡፡ በሌላ አቅጣጫ ደግሞ የሀገሬውን የባህል ጭፈራና ዝማሬ በጋራ ሆነው ያቀልጡታል፡፡ ከግቢው ውጪ የፈረስ ውድድር እየተካሄደ ነው፡፡ ጎረምሶች የገና ዱላቸውን ይዘው የገና ኳሳን ይጠልዛሉ፡፡ ሰዎች በእያንዳንዱ ነገር የመሳተፍ ውዴታ ውስጥ ተጠምደዋል፡፡ ይህ ሁሉ ግርግር በአካባቢው ማኅበረሰብ ትብብር ተሰርቶ የተጠናቀቀው በደቡብ ሸዋ በሐይቆችና ቡታጀራ አውራጃ የሚገኘው መስጊድ ለማስመረቅ ነበር፡፡
አባቴ በዛን ወቅት በብሔራዊ ስሜት ነህሉሎ ነበር፡፡ ከፍተኛ የብሔራዊ ስሜት ጡዘት ውስጥ ገብቶ ነበር ማለት ይቻላል፡፡ ‹የአሞራ አገር ዋርካ፣ የእስላም አገር መካ› እንዳልተባለ አሁን ደግሞ ሙስሊሞች እንደክርስቲያን ወንድሞቻቸው እንደአንድ ዜጋ ተቆጥረዋል፡፡ እንደሌላው ጊዜ በተለየ ሁኔታ የመታየቱ፣ የማሽሟጠጡና በጎሪጥ የመመልከቱ ብሎም የመፀየፉ ስርዓት ካከተመ አምስት ዓመት ደፍኗል፡፡ አባቴ ለውጡ ባስከተለው የማኅበረሰብ ግንኙነት ምክንያት ተደስቶ ሴት ልጁን ‹ኢትዮጵያ› አላት፡፡ ባያውቀው ነው እንጂ ለልጁ ትልቅ የዕድሜ ልክ የቤት ሥራ ነበር የሰጣት – ነፍሱን ይማረውና፡፡ የሙስሊሞች እንደኢትዮጵያዊ በእኩል ዓይን የመታየት የቤት ሥራ፡፡ ይሄው የቤት ሥራው ሳይሠራ ፈተና ሆኖብን ምንም ለውጥ ሳይካሄድ እንዳለን አለን፡፡ በሁለት አቅጣጫ የተወጠረ ስስ ገመድ ይዘን አንዳች የአንዳችንን ከኢትዮጵያዊነት መዝገብ ለመፋቅ ጥረት አያደረግን፡፡ ይገርማል አባቴ በአፄዎቹ ጊዜ የነበረው ስርዓት ዳግመኛ ይከሰታል ብሎ ቢያምን ኖሮ ይህንን የዕድሜ ልክ የቤት ሥራ ከልጁ ዘንድ ባላስቀመጠ ነበር፡፡
ሙስሊሞች በኢትዮጵያውነታቸው ላይ የመለየት ሥራ የሚሰሩት መንግስታት ብቻ አይደሉም፡፡ የባለፉት መንግስታት ሰበካ ያጀሉ አንዳንድ የአፄው ዘመን አመለካከት ያላቸው በማኅበረሰቡ ውስጥ ተሰግስገው የጥላቻ አመለካከታቸውን በማኅበረሰቡ ላይ ያሰራጫሉ፡፡ እስቲ አንድ ታሪክ ላጫውታችሁ፡፡ ለታሪክ ሁሉ ነገር ታሪክ ነው፤ እዚህ አገር ከመወለዳችን በፊት ታሪክ፣ ከተወለድን በኋላ ታሪክ፣ አፈርም ስንለብስም ታሪክ፣ ሌላ የለንም ታሪክ፣ ታሪክ…፡፡ እዚህ ላይ ግን ኢትዮጵያ በድሮ ማንነቷ አንቱ ከሚባሉት ሀገራት ውስጥ አንዷ መሆኗን አልክድም ችግሩ ግን የድሮ ማንነት አሁን ባለንበት ሁኔታ ላይ ለመመንዘር ስንሞክር ነው፡፡

ወደ ታሪኬ ልግባ… በአንድ ወቅት እህቴ ‹ኢትዮጵያ› ትምህርቷን ለመማር አንድ ስሙን በማልጠቅሰው የትምህርት ተቋም ውስጥ የመመዝገብ ሂደት እያከናወነች ነበር፡፡ መዝጋቢው ዕድሜያቸው ጠና ያሉ ባጠቃላይ እምቢ አላረጅም ብለው እዛ ተቋም ውስጥ የቀሩ አዛውንት ናቸው፡፡ ለምዝገባ ስሟን ጠየቋት፡፡ መለሰችላቸው ‹‹ኢትዮጵያ አህመድ…›› ያደፈውን መነፅራቸውን ወደ ግንባራቸው ከፍ አድርገው የጥላቻ ንግግራቸውን አወረዱት ‹‹… ቆይ ቆይ አባትሽ ምን እየሰራ ነው?! ሁለት የማይቀላቀል ነገር ያቀላቅላሉ፡፡ ኢትዮጵያ ብሎ አሕመድ የማይሆን ነገር! ሰው እንዴት ዘይትና ውሃን ለማቀላቀል ይሞክራል?! ኤዲያ! ዛሬ ደግሞ ምንድነው የምታሰማኝ…›› ይህን ሁሉ ተብትበው ኢትዮጵያ ከአሕመድ ጋር ደብለው መመዝገቡን ግን አልተዉትም፡፡ ሥራቸው ነውና፡፡ ቆይ እስቲ ሰዎች ኢትዮጵያ ከአሕመድ ጋር ወዳጅነት መፍጠር አይችሉም እንዴ? መቼም ይህ ስያሜ የሚያስገርመው ክርስቲያኑን ብቻ አይደለም ሙስሊሙንም ጭምር እንጂ! አንዳንዱ አገሩን ከዚህ ውጪ አድርጎ የሚስል ‹‹ይቺ በምኗም ተምሳሌት የማትሆን አገር¡… እንዴት አባትሽ ይህንን ማንንም የማይወክል ገዳይ ስያሜ ያወጣልሻል?›› የሚለውን ጨረር ይለቃል፡፡ አንዳንዱ ደግሞ አፉን እያጣመመ ‹‹ተሃድሶ ተካሂዷል ማለት ነው!›› ይላል፡፡ አንድ ሰው ተወልዶ እትብቱ የተቀበረበት ያደገበትና ስንት ውጣ ወረድ ያሳለፈበት አካባቢ ብሎም አገር የመውደድ ተፈጥሮአዊ ግዴታ ያለበት ይመስለኛል፡፡ ሰው መቼም የተወለደበት አካባቢ ነውና የሚመስለው፡፡
የኢትዮጵያዊነት ስፌት
ሙስሊሞች በኢትዮጵያ ውስጥ በሌላ ዓይን መታየት ከጀመሩ ሰነባብተዋል፡፡ በትንሹ አበበና አሕመድ ትምህርት ቤት ውስጥ ያላቸውን ቦታ ብንመለከት ለየቅል ነው፡፡ ያው አበበ በየመጽሐፍቱ ‹‹በሶ በላ!›› እንደተባለ ይዘከራል፡፡ አሕመድ ደግሞ በመማሪያ መጽሐፍት ውስጥ ምሳሌያዊ ቦታም የለውም፡፡ ስለዚህ አበበና አሕመድ ኢትዮጵያ ውስጥ ያላቸው እንድምታ የተለያየ ነው፡፡ ኢትዮጵያዊና አረባዊ፡፡ በአንድ አገር ውስጥ ሁለት የተለያዩ ዜጎች አንዱ የእናት ልጅ ሌላው የእንጀራ እናት ልጅ ሆነው የሚታዩ መምሰል ከጀመሩ ቆይተዋል፡፡
በዚች እኛን ዜጎችዋን በምታስደምም አገር ሙስሊሞችን እንደመጤ የማየቱ እንድምታ ታውቆም ይሆን ሳይታወቅም በቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ባልሆነ መንገድ ሲገለፅ ይስተዋላል፡፡ ቴዎድሮስ እንደአገር ገንቢ፣ አሕመድ ግራኝ እንደአገር አፍራሽ፡፡ ቴዎድሮስ ከቱባው የኢትዮጵያ አንድነት ጋር ሲገኛኝ በአንፃሩ ደግሞ አህመድ ግራኝ ወራሪና በታኝ የሚለውን የታሪክ ስያሜ ይለጠፍበታል፡፡ እነዚህንና የመሳሰሉትን እንድምታዎች ከቅርብ ክርስቲያን ዘመዶቻችን ሳይቀር ሲገለፅ ይታያል፡፡ እስቲ በአንድ ወቅት ከአንድ ወዳጄጋ ስለኢትዮጵያዊነት ስንጨዋወት የነገረኝን ላውሳላችሁ፡፡ በክርክራችን መሃል ወዳጄ ምርር ብሎ ማውራቱን ቀጠለ፡፡ ‹‹እኛ (ክርስቲያኖች) ከሳውዲ ስትሰደዱ ተቀብለን ስላስጠለልን ነው እንዲህ የምትሆኑት፤ የዛን ጊዜ በእንግድነት ባንቀበላችሁ እና ባናስተናግዳችሁ ኖሮ ኢትዮጵያዊ አትሆኑም ነበር›› አለኝ፤ በጣም ተናደድኩ ኢትዮጵያዊ ደም እያለኝ እንደ መጤ በመቁጠሬ በጣም ስሜታዊ ሆንኩ፡፡ ‹‹ቆይ ቆይ ወዳጄ! አንተ እያልከኝ ያለኸው መጤ ነህ ነው፡፡ በዛን ጊዜ ከአሁኗ ሳውዲ የመጡትን እንግዶች ተቀብለው በእንግድነት ያስተናገዱትኮ ያንተውም የእኔም አያቶች ነበሩ፡፡ ክርስትናም እስልምናም የመጡት ከውጭ ነው፤ ያንተም የእኔም አያቶች እዚህ ነው እትብታቸውን የቀበሩት! ማንም አረባዊ ማንም እስራኤላዊ አይደለም፡፡ እምነቱ ይለያይ እንጂ…›› አልኩት፡፡ ዕድሜ ለETV! በእኛ የኢድ በዓል እቺን የማትቀየር ኢትዮጵያዊና እስላማዊ ግኑኙነት ሁሌ እንደደሰኮረ ነው፡፡ ከዓመት ዓመት እንደዲሪቶ እየቀጣጠሉ አንዲት ሃባ የማይለወጥ የጃጀ ድስኮራ!! ይህ ድስኮራ በደንብ ስርዓት ባለው መልኩ በትክክለኛ መልዕክት ተላልፎ ሁሉንም ባኮራ ነበር፡፡ ነገር ግን የእያንዳንዱ ነገር ላይ ላዩ የሚያውቁት የETV ጋዜጠኞች በግልብ እያሉት እንደተለመደው ያልሆነ እንድምታ በማኅበረሰቡ ላይ ይፈጥራሉ፡፡
ኢትዮጵያዊነት በአፄዎቹ ጊዜ ሲሰፋ ሁሉን የኢትዮጵያ ቀለማት እንዳያካትት ተደርጎ ነው፡፡ ሕብረ-ቀለማዊነትን በማያስተናግድ በአንዲት ትንሽ ማንገቻ የታሰረ ትንሽዬ የሕፃን ቁምጣ፡፡ በአሁን ጊዜ ሁሉም ዜጎች እዛ ቁምጣ ውስጥ እራሳቸውን ሲከቱ ማንነታቸው በዜሮ የሚባዛበት የተንሸዋረረ ዜግነት ነበር፡፡ አንዳንዶቹ ይህን ትንሽዬ ኢትዮጵያዊነት እንደማያካትታቸው ሲያውቁ ሌላ ተቃራኒ ፅንፍ በመፍጠር ማንነታቸውን ያስከብራሉ፡፡ የተለያዩ የማንነት ፅንፎች መፈጠራቸው ለሀገሪቷ ዕድገት ማነቆ ነው የሚሆነው፡፡ “የተከበሩ ሟች  አባታችን” ‹‹የአክሱም ሃውልት ለወላይታ ምኑ ነው?!›› ነበር ያሉት፡፡ ይገርማል! ሁሉም ኢትዮጵያዊ ከሰሜን እስከ ደቡብ ባለው የማንነት መገለጫ እንዲኮራ አባታዊ ምክር መስጠት ነበር ከመሪ የሚጠበቀው ፡፡ የአክሱም ሃውልት ለወላይታው የማንነት መገለጫ ካልሆነ፣ የላሊበላ አብያተ ክርስታኒያት ለሙስሊሞች እንደራስ ቅርስነት ካልታየ፣ የገዳ ስርዓት ለአማራው መኩሪያ ካልሆነ፣ የሐረር ግንቦችና  የነጃሺ መስጊዶች ለክርስቲያኑ እንደራሱ ቅርስ ካልተቆጠረ ኢትዮጵያ ምኗን አገር ሆነች፡፡ ስለዚህ ኢትዮጵያዊነት ሁሉኑም የሚያካትትና ኢትዮጵያውያን ደግሞ ሆደ ሰፊ ሊሆኑ ይገባል ባይ ነኝ፡፡
ወቅቱ በጃንሆይ ገዜ ነበር፡፡ ከጉራጌ ቀቤና የተገኙት የቃጥባሬ ሼህ ጥልቅ የሆነ ኢትዮጵያዊ ስሜት ነበራቸው፡፡ ይህንን ብሔራዊ ስሜት እምነቱ ውስጥ የተለያዩ እስላማዊ እንዲሁም ኢትዮጵያዊ የሆነ ማንነትና ባህል እንዲፈጥሩ አድርጓቸዋል፡፡ የቃጥባሬ ሼህ ኮፍያ ተመልክታችሁ ታውቃላችሁ? ኮፍያው ላይ ከሦስት የተለያዩ ቀለሞች ማለትም አረንጓዴ፣ ቢጫና ቀይ የተዋቀሩ ሲሆን አምስት ክቦች ይታያሉ፡፡ አምስቱ ክቦች አምስቱን የእስምልና ማዕዘናት ሲያመለክቱ ሶስቱ ቀለማት ደግሞ ኢትዮጵያነት ያመለክታሉ፡፡ ይሄ ነው ኢትዮጵያዊነት በእምነት ውስጥ! ሁሉንም የሚያካትት! አሁንማ ሁሉም ጥግጥጉን ይዞ ሌላውን የማያካትትና ሌላውን ከአገራዊ አንድነት የሚፍቅ ተግባራት እያከናወነ በቃ የሚለው ጠፍቷል፡፡ አርቆ አሳቢ ድሮ ቀረ፡፡ ሁሉን ነገር ማጦዝ ነው በተንሸዋረረና ሁሉን በማያካትት እይታ….
ጊዜው ቴዎድሮስ ‹‹እምቢ ለአገሬ!›› ብሎ ራሱን የሰዋበትና አጤ ዮሐንስ በተገኘው አጋጣሚ ስልጣኑን ተረክቦ ሙስሊሞች ሃይማኖታቸውን በሀይል እንዲቀይሩ ከፍ ሲልም ያለ ርህራሄ የሚቀላበት ወቅት ነበር፡፡ በዛን ወቅት በጎጃም ሀገረ ገዢ የነበረው ይህንን አስገድዶ ክርስቲያን የማድረግ ዘመቻ በሚገርም ጥበብ ተወጣው፡፡ የሃይማኖት ቅየራው ሂደት የሚካሄደው በዋነኝነት ስጋ በማብላት ነበር፡፡ ሕዝበ ሙስሊም በተሰበሰበበት ቄሱ ከመጋረጃ ፊት ሼኩ ከመጋረጃ በስተኋላ ሆነው ሰንጋውን አጋደሙት፡፡ ከዛማ ከመጋረጃ በስተጀርባ የሚገኙት የሃይማኖት አባት በሬውን ሸልተው ከበጋረጃው ፊትለፊት ለሚገኙት የሃይማኖት አባት ማረጃውን አቀበሉት፡፡ ቄሱ ማረጃውን ወደ ላይ ከፍ አደርገውት ‹‹ይሄው በስመ አብ ብለን ባርከነዋል›› አሉ፡፡ ይህንን ሚስጥር የሚያውቁት ጥቂት የሃይማኖት አባቶችና ባለስለጣናት እንዲሁም የዛ አካባቢ የሙስሊም ማኅበረሰብ ነበር፡፡ ይሄ ነው ጥበብ፣ መተባበሩ በአካባቢው ማኅበረሰብ ለዘላለም ሲወሳ ይኖራል፡፡ ምንም አንኳን ከዛሬ 100 ዓመት በፊት ሙስሊሞችን ሃይማኖት የማስቀየር ስርዓት በቀጥተኛ መንገድ ቢገባደድም አሁንም ሙስሊሙን ሽባ የማድረግ፣ ሽባ አድርጎም ከሃይማኖቱም የማራቅ ሂደት እንደቀጠለ ነው፡፡ ቀጥሎ አንመልከተው፡-
ጭንቅላቱን በለው
እንደሚታወቀው እንደኢትዮጵያ ባሉ አገራት በአንድ ቤተሰብ ውስጥ አባት ያለው ሚና ከፍተኛ ነው፡፡ ለቤተሰቡ የመሪነት ሚና ይጫወታል፣ የገቢ ምንጭም ነው፣ ቤተሰቡን ከአደጋ ይከላከላል፣ ባጠቃላይ የቤተሰቡ ራስና ምሰሶ ነው ማለት ይቻላል፡፡ በአሁን ጊዜ በተለያዩ ምክንያቶች ሙስሊሙ የራሴ የሚለውን መሪ እንዳይኖረው ተደርጓል፡፡ መሪ ለመሆን ከፍ ከፍ የሚሉት ታዳጊ መሪዎች ጭንቅላቻቸው እየተመቱ ቤታቸው ይቀመጣሉ፡፡ ሌላው ደግሞ እንኳን አንድ ማኅበረሰብ ለመምራት ይቅርና አህያዎችን በሰልፍ መምራት የሚያቅተው ሰው የሸህና ሐጂ ካባ ይከናነብና የዚህ ከአፍሪካ በብዛቱ ሦስተኛ የሆነ ሕዝብ ባልፈለገው መልኩ ‹‹መሪ›› ተብሎ ይቀመጣል፡፡ በሌላ ወገን ከሃይማኖቱ አልፎ በሀገሪቱ ጉዳዮች ላይ የሁሉም አገር የሆነችን ኢትዮጵያ ወክሎ አገራዊ ሚና ይጫወታል፡፡ ይሄ ነው ሁለት የተለያየ ዕይታ… በሙስሊሞች በኩል የመሪነት ሚና እንዳይጫወቱ ተቋማቸው ሽባ ሆኗል፡፡ ይህ ተቋም ሕጋዊ ዕይታው ከአንድ ኩባንያ የማይተናነስ በየዓመቱ ፍቃዱን የሚያድስ ተቋም ነው፡፡ ከግዴታዎቹ ውስጥ በዋነኝነት በዓመት ሦስቴ ለበዓላት ራሱን ማሳየትና የማያውቁትን ፖለቲካ መዶስከር ነው፡፡ በሙስሊሞች ዘንድ አንድ ነገር ጠብ ማድረግ የተሳነው ተቋም፡፡ ከባለሙያዎች ይልቅ ባህላውያን የሚበዙበት ተቋም፡፡ ካለመሪ አንድን የአገሪቷ እኩሌታ የሚሆን ማኅበረሰብ ለመምራት ይቅርና አንድን ቤተሰብ መምራት አይቻልም፡፡ በአሁኑ ጊዜ የዚህ ሁሉ ድምር ውጤት ሙስሊሙ አውራው እንደተመታበት የንብ ቀፎ ተበታትኖ ይገኛል፡፡ ስለዚህ ሙስሊሞች ያለመሪ እንዳይቀሳቀሱ ተብትቦ የያዛቸው ገመድ ሊፈታ ይገባል፡፡
ወደ አንድ ጎን ያዘመሙ የሲቪል ሰርቪስ ተቋማት
እንደሚታወቀው አገራችን ኢትዮጵያ ሃይማኖትና መንግስትን መለያየት እንደመፍትሄ ተመለክታ ትግበራውን ከጀመረች እነሆ ግማሽ ምዕተ አመት ሊሞላን ጥቂት ነው የሚቀረን ቢሆንም በአሁኑ ሰዓት አንድ የመንግስት ተቋም ተሂዶ ስለአንድ ሃይማኖት የሚያመለክቱ ጥቅሶችንና ፎቶዎችን መመልከት የተለመደ ነው፡፡ አንዳንዴ የሰቀላ ፉክክር በግልፅ የሚካሄድ ከፍ ሲልም የሰቀሉት የሃይማኖት ጎራ ለማገልገል የተቆረጠ ነው የሚመስለው፡፡ አገሪቷ የምትመራው በዓለማዊ ሕግ ሆኖ ተቋማቱ ግን ሲወርድ ሲዋረግ የመጣውን ሃይማዎታዊ ማንነቱ እንደተጠበቀ ነው፡፡ ባጠቃላይ መለስተኛ የሃይማኖት ተወካዮች ይመስላሉ፡፡ ይህ ነው እንግዲ መገለጫው ወደ አንድ ጎን ያዘመሙ ነገር ግን ሁሉንም እናስተናግዳለን የሚሉ የመንግስት ዓለማዊ ተቋሞች፡፡ አንዳንዴ እንዲሁም የራሳቸውን የሚያቀነቅን ሲመጣ ነገሮች በሚያስገርም ፍጥነት ይጠናቀቃሉ፡፡ አመለካከታቸውን የማይደግፍ ሲመጣ ግን ጉዳዩን መጎተት፣ ማመናጨቅ ሲበዛም መሳደብ የራሳቸው ነው፡፡ ምንም እንኳን ባብዛኛው ኢትዮጵያዊ ፈሪሃ አምላክ መሆኑን ባልክድም አለማዊነት ሁላችንም የሚያግባባ መስሎ ይታየኛል፡፡
ተቋም የለሽ ማድረግ
ሙስሊሞች ተቋም የለሽ ማድረግ ከትልቁ መጅሊስ እስከ ትናንሽ መድረሳዎች ድረስ የዘለቀ ነው፡፡ እስላማዊ የሆኑ ተቋማት ሲቋቋሙ በጥርጣሬ ዓይን ማየት የተለመደ ሆኗል፡፡ ለሙስሊሙ ስለየማይገሰሰው ሕገመንግስት ይሰበካል በሌላው ወገን ደግሞ የራሱን የሃይማኖት አጀንዳ እንዲያከናውን ባለሙሉ መብት ይሆናል፡፡ በቅርቡ በመቋቋም ሂደት ላይ እያለ ባልታወቀ ምክንያት የተቋረጠው የዘምዘም ባንክ በዐብይነት የሚጠቀስ ነው፡፡
መሠረተ ልማት ማሳጣት
ይህ ጉዳይ ለአንዳንዶቹ ላይዋጥ ይችላል ነገር ግን ሕዝበ ሙስሊሙን ከአፄዎቹ ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ ከመሠረተ ልማት ማራቅ አሁንም እንደቀጠለ ነው፡፡ ዓለም አቀፍ እስላማዊ ግብረሰናይ ድርጅቶች እንዳይገቡ በሩን መከርቸም የሌላው ዓለምአቀፍ የሚሽነሪዎች ተቋም እንዲገቡ የጥሪ ደውሉን በተደጋጋሚ መምታት የተለመደ ሆኗል፡፡ ባጠቃላይ ሙስሊሞች በመሠረተ ልማት አመካኝቶ የሚሽነሪዎች ሰለባ ማድረግ በግልፅ የሚታይ ጉዳይ ነው፡፡ ታዲያ ምን ይደረግ በንፁህ መጠጥ ውሃ እየተመጣ!
በሩን መከርቸም
እንደሚታወቀው እስልምና ዓለም አቀፋዊ ሃይማኖት ነው፡፡ በየትኛው የዓለም ቦታዎች እስልምና አይገኝም ማለት ይከብዳል፡፡ ሙስሊሞች ደግሞ የጋራ የሆነውን ችግሮቻቸውን በዓለም አቀፍ ስብሰባዎችና አጀንዳዎች ላይ ይፈታሉ፡፡ ይህ ዓለም አቀፋ እስላማዊ ግኑኙነት ከትንሽዋ ጅቡቲ እስከ ብዙ ሙስሊም ሕዝብ የሚገኝባት ኢንዶኔዥያ ያካትታል፡፡ ኢትዮጵያ ግን በብዛቱ ከአፍሪካ ሦስተኛ የሆነ የሙስሊም ሕዝብ እያላት በዓለም አቀፋዊ መገናኛ ብዙሐን ‹‹የክርስቲያን ደሴት ነኝ!›› ብላ በሩን ከዘጋች ሰነባብታለች፡፡ ሌላው ደግሞ ከግኑኙነቱ አልፎ የዓለም አቀፍ የግኑኙነቱ ኃላፊ ሲሆኑ ሙስሊሙ ግን ምንም ዓይነት ምልከታ እንዳያሳይ በማዕቀብ ታጭቋል፡፡ ማዕቀቡ መቼ ያበቃል? ዋናው ነገር ሠላም፣ ዋናው ነገር ጤና፣ ዕድሜ መስታወት ነው እናያለን ገና! ተብሎ የለ…
በመጨረሻም
እምነቶች ጌታቸውን የሚጠሩበት ስያሜ ወይም ቋንቋ ቢለያይም መሠረታቸው ግን አንድ ነው፤ እሱም በመልካም ፀባይ ያዛሉ፣ ከክፉ ምግባር ይከለክላሉ እንዲሁም ለራስህ የምትወደን ለወንድምህ እንድትወድ ያዛሉ፡፡ ኢትዮጵያ ደግሞ የሦስቱ አብርሃማዊ ሃይማኖች ቤት ናት ብዬ ብገልፀው ማጋነን አይሆንም፡፡ ሦስቱም በሰላማዊ መንገድ የራሳቸውን አሻራ የጣሉባት አገር ናት ኢትዮጵያ፡፡
የኢትዮጵያና የኢስላም ግንኙነት ከሌላው ሀገር በተለየ መልኩ የቆየ ነው፡፡ ኢስላም ለዓለም ከመሰበኩ በፊት ኢትዮጵያ ነው የከተመው፡፡ የሰላት ጥሪ አዛን ለመጀመሪያ ጊዜ ያስረቀረቀው የሐበሻ ልጅ የሆነው ቢላል ነው፡፡ እናትና አባታቸውን ያጡት ነቢዩ መሀመድ በኢትዮጵያዊው እናት እንደ እናት ክብካቤ ተደርጎላቸው አድገዋል፡፡ ነቢዩ መሐመድ መካና መዲና አልመች ሲላቸው ሙሉ እምነታቸው ኢትዮጵያ ላይ ጥለው ባልደረቦቻቸውንና ልጆቻቸውን ወደ ኢትዮጵያ ሰደዋል፡፡ እንግዳ ተቀባይ የሆነው የሀገራችን ሕዝብ ብቸኝነት እንዳይሰማቸው መልካም እንክብካቤና እምነታቸውን በነፃነት እንዲያከናውኑ ፈቅደዋል፡፡
እንደሚታወቀው ውጭ ያሉ አካላት የራሳቸውን ኢ-ኢትዮጵያዊ አመለካከት ለማስረፅ እስከ አሁን ያልተቀረፈው ድህነትና ድንቁርና መፍትሄ ዘየድን በማለት እየሰረጉ ይገኛሉ፡፡ ስለሆነም አንድነት ከሀይልም በላይ መሆኑንና ድህነትና ድንቁርናን ደግሞ በራሳችን ቀናኢ መፍትሄ አሻሽለን ልናሳያቸው ይገባል፡፡ ምክንያቱም ከውጭ የሚመጣ ‹‹መፍትሄ›› የራሱ የሆነ አሉታዊ ተፅዕኖ አለውና፡፡ በአንድነት ስንሠራ ነው ለውጥና ልማት የሚያመጣው ነገርግን ሁሉንም ያላማከለ ወደ አንድ ጎን የተንጋደደ ተግባር እንደ ግመሏ ጀርባ በአንድ ጎን ያበጠ ይሆናል፡፡ አንዱ አድጎ ሌላው ቢተኮስ ምንም ለውጥ ባያስከትልም እንኳን ያደገው ዕድገት ይገታል፡፡
በጽሑፌ ማገባደጃ ላይ በወሎ ክፍለ ጠቅላይ ግዛት ጎጃም በሚባለው አካባቢ በ1897 እ.ኤ.አ የተወለዱተ የታላቁን አሊም ሸህ ሰዒድ መሐመድ ሳዲቅ ድንቅ ንግግር ልጥቀስና ልሰናበት፡፡

‹‹ … እኛም የአንድ አገር ሕዝብ የሆነው ኢትዮጵያኖች፣ ያንድ ቤት ሰው ስለሆነ ደካሞች በኃይለኞች እንዳይደመሰሱ፡፡ ….የሰው ልጆች በአዕምሮ ተመስርተው እንዲኖሩ የተመሰረተውን ሀይማኖት ለመለያያ መሳሪያ ማድረጋችን ቀርቶ እንዲሁ እንደተጀመረው መተሳሰራችን እየበረታ እንዲሄድና ለራስህ የምትወደውን ለወንድምህ አድርግ በተባለው መሠረት እርስ በርሳችን ተፋቅረን ያለው ለሌለው አካፍሎ… ያልተማረው ተምሮ ሕግን አክባሪ እንድንሆን እንመኛለን…›› ~ (ደሴ ከኢድ አልፈጥር ሰላት በኋላ በ3/6/1954)
—–
ጸሐፊውን ለማግኘት የኢሜይል አድራሻቸው የሆነውን ezunaa@facebook.com ይጠቀሙ::

የሴቶች ወጪ <=> የወንዶች ገቢ


ሴቶች በዝግመተ ለውጥ ካለመቆጠር ወደ መቆጠር ከመቆጠርም አልፈን ‹ከስኬታማ ወንድ ጀርባ አንዲት ጠንካራ ሴት አለች› የሚባልበት ደረጃ ላይ ደርሰናል፡፡ ተፈጥሮና ባህላችን ተደማምረው አሳማኝ ምክንያት ሳይኖር የሴትና የወንድ የሆኑ ነገሮች እንዲለዩ ሆነዋል፡፡ የሥራ ዘርፍ፣ የትምህርት ዘርፍ፣ አለባበስ፣ አነጋገር፣ አካሄድ፣ አጻጻፍ፣ ባሕሪ፣ አመለካከት… ሁሉም የሴት እና የወንድ የሚባሉ አሏቸው፡፡ ጥልቅ የመመራመር ክህሎትን በሚጠይቁ ዘርፎች ተሰማርተው የሚገኙ አንዳንድ ሴቶች የተቀረነውን ወክለው የተቀመጡ እንጂ እንደወንዶቹ እራሳቸውን ብቻ ወክለው አይደለም፡፡ ለምሳሌ ‹የመጀመሪያው የወንድ ጄኔራል› የሚባል ነገር ሰምተን አናውቅም፡፡ ‹በመጀመሪያ ወደጠፈር የተጓዘው ወንድ› ሲባል ልንሰማም አንችልም፡፡ ምክንያቱም መጀመሪያውኑ ወደ ጠፈር የመጓዝ ተግባር እና የጦር አዛዥነት ሥራ የወንድ ብቻ ተደርጎ ስለሚቆጠር እና በዘርፉም የሴቶች ተሳትፎ ከወንዶቹ ጋር ሊነፃፀር የሚችል ስላልሆነ ነው፡፡
በአገራችን ከተለመዱና የወንዱ ተግባር ተደርገው ከሚቆጠሩ ነገሮች አንዱ ወጪዎችን የመሸፈን ኃላፊነት ነው፡፡ እስካሁን ድረስ ‹ሴትማ አትከፍልም› እየተባለ የከፋይነት ሥራ የወንድ እንደሆነ ቀጥሏል፡፡ ማኅበረሰባችን ለወንድ የወጪ ሸፋኝነት ኃላፊነት ሲሰጥ በውስጥ ታዋቂነት ጥሮ ግሮ በሚያፈራው ኃብት የሚመሰርተውን ቤተሰብ የማስተዳደር ሥራ ከሱ እንደሚጠበቅ ይረዳዋል፡፡ ስለዚህም በተሰማራበት ዘርፍ ጠንክሮ በመሥራት ገቢውን ማሻሻል የሕይወት ዘመኑ መመሪያው ይሆናል፡፡ ከሴት የሚጠበቀው ጥሩ ሚስት እና እናት እንድትሆን ነው፡፡ የራሷ ገቢ የምታገኝበት መተዳደሪያ ወይም ሥራ ያላት ብትሆንም እሰየው ነው፤ ባይኖራትም ግን ችግር የለውም፡፡ እንዲኖራት አትገደድም፡፡
ወንድየው ወደፊት ለሚያገባት ሚስቱና በጋራ ለሚያፈሯቸው ልጆች ማስተዳደር እንዲችል ገቢውን ለማሳደግ እና ኃብት ለማፍራት ተግቶ ይሠራል፡፡ ‹ቤት ሳይኖረኝ› ‹ቋሚ ሥራ ሳልይዝ› ‹ጥሩ ደሞዝ ሳይኖረኝ› የሚሉ ወንዶች እንጂ ሴቶች እምብዛም አይደሉም፡፡ ባጭሩ ማኅበረሰባችን ለሴቶችና ለወንዶች ብሎ ሁለት የተለያየ የተግባር መንገድ አስቀምጦልናል፡፡ በሴቷ መንገድ የሚገኙ ወንዶች  እንዲሁም በወንዱ መንገድ የሚገኙ ሴቶች ቢኖሩም በአብዛኛው ሴቱም ወንዱም በተመደበለት መንገድ ነው የሚንቀሳቀሰው፡፡ ይህ አመዳደብ ወንዶችን የሴቶች የገንዘብና ኢኮኖሚ ሚኒስቴር ሆነው በበላይነት እንዲመሩን ያደርጋቸዋል፡፡ እኛ ሴቶችም በአብላጫ ድምፅ ያፀደቅንላቸው ይመስላል፡፡

የዩንቨርስቲ ተማሪ በነበርኩበት ወቅት ከሴት ጓደኞቼ ጋር እራት እንብላ ብለን የካፌ ምግብ ትተን በከተማው ወደሚገኝ ሬስቶራንት ከሄድንባቸው ጊዜያቶች በአብዛኛው ለማለት ባልደፍርም ሒሳባችን በማናውቀው ሰው ተከፍሏል እንባል እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡ ግብዣው ሲደጋገምብን ነገሩ ጣመንና እራሳችን ስንከፍል መበሳጨት ደረጃ ደረሰን ነበር፡፡ የሚከፍልልን እንደማናጣ በመተማመን ምንም ሳይኖረንም ወጥተን እራት እስከማዘዝ የደረስንበት አጋጣሚም እንዲሁ ትንሽ አልነበረም፡፡
በሥራ ዓለም ያለች አንድ ወዳጄ ስታጫውተኝ ከጓደኞቿ ጋር በእረፍት ቀናቸው የሚጋብዛቸው ወንድ ለማግኘት ፕሮግራም እንዳለበት ሰው ዘንጠው፣ ረፈድፈድ ሲል ተያይዘው ይወጡና መጋበዝ የሚፈልጉበት ሬስቶራንት ወይም ሆቴል አካባቢ ያለ ካፍቴሪያ ይቀመጣሉ፡፡ መቼም  ከሦስት ወይም ከአራት ሴት ቢያንስ አንዷ በእረፍት ቀን ደውሎ ‹ምሳ ልጋብዝሽ› የሚል አድናቂ አታጣምና  የተደወለላት ሴት ያለችበትን ቦታና ከጓደኞቿ ጋር እንደሆነች በማሳወቅ መምጣት እንደሚችል ትነግረዋለች፡፡ ይመጣና እዛው ሻይ ቤት ቆይተው ምሳ ሰዓት ሲደርስ ‹የት እንብላ?› ሲባል ያው በቅርብ የሚገኘው ሬስቶራንት ወይም ሆቴል ይመረጥና  ያሻቸውን ይበላሉ ያማራቸውን ይጠጣሉ፡፡ ከፋዩ የታወቀ ነው፡፡ ጋባዡን ያመጣችው ሴት ከጎኑ ከሌሎቹ በተለየ ቀረብ ብላ የመቀመጥ የውዴታ ግዴታ አለባት፡፡ ሊጋብዝም አይደል! ይህ ሰው በድጋሜ ላግኝሽ ብሎ ላይደውልላት ቢችልም ግድ አይሰጣትም፡፡ ወላድ በድባብ ትሂድ አይደል የሚባለው ለሚቀጥለው ሳምንት ደግሞ የሌላ ጓደኛቸው አድናቂ ወይም አዲስ የሚገኝ ስፖ (ስፖንሰር ተቆላምጦ ሲጠራ) አይጠፋም፡፡ ይህ ሁኔታ በጠንካራ ግንኙነት ላይ የተመሠረተ የፍቅር ሕይወት ስትጀምር ወይም ትዳር እስክትይዝ ድረስ ሊቀጥል ይችላል፡፡
ከወዳጄ የሰማሁትን በምሳሌነት ጠቀስኩ እንጂ ተመሳሳይ ይዘት ያላቸው ሌሎች በቁጥርና በዓይነት የበዙ ታሪኮች ያደባባይ ሚስጥር መሆናቸው የማይካድ ሐቅ ነው፡፡ እንዲያውም አንባቢ ቢያንስ አንድ ከዚህ ጋር የተያያዘ እውነተኛ ገጠመኝ ይኖረዋል የሚል እምነት አለኝ፡፡ በአስተያየት ቢያሰፍረውም ደስ ይለኛል፡፡
ሴቶች ፍቅረኛ ከመያዛቸው በፊት ‹በስፖንሰር የመዝናናት እና ወጪን መሸፈን› መርሕ ላይ የተመሰረተ ኑሮ ለምደው፥ ፍቅረኛቸውን ወይም የትዳር አጋራቸውን በሚመርጡበት ወቅት ምርጫ ውስጥ የሚያስገቡት ወንድ ከስፖዎች ያልተናነሰ ወጪያቸውን ሊሸፍን የሚችለውን ነው፡፡ ከጓደኛቸው ያልተናነሰ ኑሮ ለመኖር ከመሻት ወይም የተሻለ ከመመኘት እና ቤተሰብን ለማስደሰት ያላቸውን ፍላጎት ለሟሟላት በዕድሜ በጣም ከሚበልጧቸው፣ ከውጭ አገር ዜጎች እና ባለትዳር ከሆኑ ጋር የፍቅር ግንኙነት ይጀምራሉ፡፡ ‹ሴቶች ፍቅረኛቸውን የሚመርጡበት ዋነኛው መስፈርት የኃብት መጠን ነው› የሚል ትችት ከወንዶች በተደጋጋሚ የሚሰነዘረውም ለዚህ ይመስላል፡፡ በዚህ መልኩ የሚመሰርቱት የፍቅር ጓደኝነት ወይም ትዳር ሴቶችን በቀጥታ የወንዶች የኢኮኖሚ ጥገኛ እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል፡፡ በዚህም ምክንያት ሴቶቹ ወጪያቸውን በራሳቸው ችለው ለመኖር ስለማይችሉ ባያምኑበትም ለወንዱ ትእዛዝ እና ፍላጎት ተገዝተው እንዲኖሩ ይገደዳሉ፡፡
በርግጥ ለሴቶች እንዲህ ዓይነት ባሕሪ ማሳየት ማኅበረሰባችን ከፍተኛውን ሚና ቢጫወትም በተለይ በጉዳዩ ላይ ተዋናይ የሆኑት ወንዶችና ሴቶች ተጠያቂ ከመሆን አይድኑም፡፡ በዋነኝነት ግን ከወንዱና ከሴቱ ተጠያቂው ማነው ለሚለው ጥያቄ መልስ ማግኘት ጉዳዩን እንደማውራት ቀላል አይደለም፡፡ ከዶሮና ከእንቁላል ማን ቀድሞ ተፈጠረ ዓይነት ነገር ነው፡፡ ወንዶች ጊዜያቸውን፣ ዕውቀታቸውን እና ጉልበታቸውን ተጠቅመው በሚያገኙት ገቢና ኃብት በመጠቀም አብራቸው የፍቅር ጊዜ ለማሳለፍ የምትፈቅድ ሴት እስክትገኝ ድረስ ያለመሰልቸት ሴቶችን ለማዝናናት ሲያውሉት ምንም አይመስላቸውም፡፡ ገቢያቸው እራሳቸውን ለማዝናናት የማይፈቅድላቸው ሴቶችም ወጪያቸውን ሸፍነው ሊያዝናኗቸው ፈቃደኛ በሆኑ ወንዶች ይደለሉና በስፖንሰር የመዝናናት መስመር ውስጥ ይገባሉ፡፡ ገንዘቡን ለዚህ ተግባር የሚያውል ወንድ ባይኖር ሴቷ በዚህ መስመር አትገኝም፤ እንዲሁም ገንዘብ የማያማልላት ሴት ብትኖር ኖሮ  ወንዱ የፈለጋትን ሴት ለማግኘት ገንዘቡንና ሃብቱን ባልተማመነ ነበር፡፡ ለዚህም ነው የችግሩ መንስኤ ‹ሴት ናት›፣ ‹ወንድ ነው› ብሎ ለመፍረድ የሚከብድ የሚሆነው፡፡ እንዲያውም በመሀል ቤት የሴትና የወንድ የፍቅር ግንኙነት ወደ ‹ነፃ ገበያ›ነት እንዳይጠጋ ስጋት አለኝ፡፡
ስለዚህም ወንዶች ገንዘባቸውንና ኃብታቸውን ተማምነው ሴቶችን ለማጥመድ የሚያደርጉትን ጥረት እና ወጪዎችን መሸፈናቸውን በመተው እኛ ሴቶች የራሳችንን ወጪ መቻል እንዳለብን እንድናስብ ቢያደርጉ፤ ሴቶች ደግሞ ‹እቤት ከመዋል› ብለን ብቻ መሥራታችንን ትተን ገቢያችን ወጪያችንን እንዲችልልን የተቻለንን ሁሉ ጥረት ብናደርግ፣ ፍላጎታችንን ከገቢያችን ጋር ብናመጣጥነው እና ዓላማ ኖሮን ለምንመሠርተው/ለመሠረትነው ኑሮ በኢኮኖሚ ረገድ ጉልህ አስተዋፅኦ ማድረግ ብንጀምር እንዲሁም የራሳችን የሆነ አቋም ቢኖረን ወደፊት ብዙ ለውጦችን እናያለን ብዬ አምናለሁ፡፡ የአሁን ዘመን ወጣት ሴትና ወንዶች የመጪው ትውልድ ወሳኝ የማኅበረሰብ ክፍሎች ነንና፡፡

በመጨረሻም፣ ይህ ጽሑፍ የማይወክላቸው ጥቂቶች እንዳሉ ሳላስታውስ አላልፍም፡፡